Co nale?y wiedzie? o akumulatorach!

Ka?dy akumulator to magazyn pr?du o ograniczonej pojemno?ci. W odró?nieniu od pr?du z gniazdka, energi? pobran? z akumulatora trzeba mu w ca?o?ci odda?. Niedostateczne ?adowanie prowadzi do ujemnego bilansu energetycznego a w konsekwencji do narastaj?cych problemów a? do ca?kowitej ?mierci akumulatora.

Podczas jazdy zwykle jedynym dost?pnym ?ród?em pr?du do ?adowania akumulatora jest pr?dnica (alternator). Jednak?e pr?dnica lub panel s?oneczny s? tylko pomocniczym urz?dzeniem do ?adowania. Pe?ne na?adowanie mo?na osi?gn?? jedynie specjalizowan? ?adowark?.

Analogicznie do rozs?dnego korzystania ze ?rodowiska natuaralnego (woda pitna itp) tak samo rozs?dnie i oszcz?dnie trzeba u?ywa? energii z akumulatora: ?aden nie wytrzyma nieograniczonego obci??enia.

Dlatego:

w profesjonalnych zastosowaniach np autobusach komunikacji miejskiej stawiane s? najwy?sze wymagania systemom zasilania z uwzgl?dnieniem d?ugofalowej ekonomiki. D?ugie ?ycie akumulatora mo?na osi?gn?? przez:

- pod??czanie akumulatora pojazdu do ?adowarki przy ka?dym postoju w warsztacie/gara?u.

W zastosowaniach sportowo-rekreacyjnych zaleca si?:

- rozpoczyna? podró? zawsze z w pe?ni na?adowanym akumulatorem

- wykorzystywa? ka?d? nadarzaj?c? si? okazj? do ?adowania zabudowan? ?adowark?

- po zako?czeniu podró?y trzeba ?adowa? akumulator co najmniej 12 godzin gdy? w czasie jazdy nie jest w pe?ni ?adowany (dotyczy starszych aut)

- przed d?u?szym postojem np w zimie równie? trzeba akumulator ?adowa? co najmniej 12 godzin a nast?pnie od??czy? przewód plusowy. Niestety w nowszych autach mo?e to skutkowa? rozprogramowaniem komputera pok?adowego.

Porada:

Zestawienie zu?ycia energii wszystkich odbiorników pr?du pozwoli okre?li? faktyczne na ni? zapotrzebowanie oraz ile jej trzeba z powrotem doprowadzi? do akumulatora.

Na przyk?ad ch?odziarka:

Moc 42W przy napi?ciu 12V = 3,50A poboru pr?du * czas pracy np 8 godzin = potrzebna pojemno?? akumulatora w amperogodzinach (ah) np 28 Ah.

Dodaj?c wed?ug tego schematu inne odbiorniki pr?du (ich moc i/lub pobierany pr?d mo?na znale?? na tabliczkach znamionowych) mo?na okre?li? ca?kowit? potrzebn? pojemno?? akumulatora(-ów).

UWAGA: wyliczon? w ten sposób warto?? Ah nale?y pomno?y? przez wspó?czynnik 1,3 (a przy zwyk?ych akumulatorach kwasowych nawet 1,7) aby otrzyma? ostateczn? po??dan? pojemno?? akumulatora lub akumulatorów (ze wzgl?du na dopuszczalne maksymalne roz?adowanie bez uszkodzenia). Dla powy?szego przyk?adu 28Ah nominalna pojemno?? akumulatora kwasowego powinna wynosi? min 48Ah.

Na co zwraca? uwag?!

?adowarka akumulatora musi by? wysokiej klasy i dobrana odpowiednio do typu i pojemno?ci akumulatora.

Prawid?owe ?adowanie przebiega wg krzywej IU lub jeszcze lepiej IUoU1 gdzie faza "I" powinna by? prowadzona pr?dem o warto?ci przynajmniej 1/10 pojemno?ci akumulatora (tj np 8A dla aku 80Ah). Po osi?gni?ciu napi?cia 14,1-14,4V ?adowarka prze??cza si? na g?ówn? faz? ?adowania "U" 14,1-14,4V. Ca?kowity czas ?adowania powinien trwa? przynajmniej 12 godzin równie? wtedy, gdy akumulator jest tylko cz??ciowo roz?adowany. Dopiero wtedy ?adowarka mo?e si? wy??czy? (typ IU) lub prze??czy? na ?adowanie podtrzymuj?ce (IUoU1). Podane warto?ci napi?? dotycz? oczywi?cie instalacji  12V -dla instalacji 24V nale?y je podwoi?.

Ró?ne sposoby ?adowania

	Dopuszczalne napi?cie ?adowania
	1. Pr?dnica z regulatorem 14,1-14,4 dla 12V 28,2-28,8 dla 24V
	2. ?adowarka (IU wzgl IU1U2) 14,1-14,4 dla 12V 28,2-28,8 dla 24V
	3. Panele s?oneczne (z odpowiednim regulatorem 14,2 sta?e
	4. Generatory wiatrowe lub nap?dzane wa?em (z regulatorem) 14,2 sta?e
Wszystkie warto?ci odnosz? si? do nai?cia na zaciskach akumulatora.

Co mo?e doprowadzi? do awarii akumulatora?

1. Ujemny bilans ?adowania -> zmniejszenie pojemno?ci -> awaria

• niedostateczny czas ?adowania (poni?ej 12 godzin)
• niedostateczne na?adowanie pr?dnic? z powodu zbyt niskiego napi?cia (spowodowanego spadkami napi?cia w instalacji lub wadliwym/?le ustaionym regulatorem napi?cia)
• uszkodzona ?adowarka
• niew?a?ciwa ?adowarka
• ujemny bilans eneregetyczny przez zbyt wiele zamontowanych odbiorników (pobór energii z akumulatora wi?kszy ni? zwracana w czasie ?adowania)

2. G??bokie roz?adowanie

Mo?liwe przyczyny g??bokiego roz?adowania:

• niewy??czone odbiorniki
• "pe?zaj?ce" mikrozu?ycie energii pomimo wy??czenia odbiorników np:
  - przez zawór elektromagnetyczny ogrzewania
  - przez wyj?cie regulatora baterii s?onecznych
  - przez panel pok?adowy sygnalizacyjno-steruj?cy
  - przez wyj?cie na sta?e pod??czonej ?adowarki mikroprocesorowej
  - przez mikroodbiorniki np: zegar, lampki kontrolne, wska?niki LED itp

Przyk?ad: je?li mikroodbiorniki pobieraj? ??cznie 55mA to przez dob? daje to ??czny pobór ok. 1,32 Ah. W pe?ni na?adowany akumulator 80Ah straci ca?? energi? w ok. 2 miesi?ce!

Skutkiem g??bokiego roz?adowania jest drastyczny spadek pojemno?ci akumulatora a w skrajnym przypadku jego zniszczenie przez zwarcie w jednej lub wi?kszej ilo?ci cel.

W?a?ciwe ?adowanie

Niektóre akumulatory ju? po 1-2 dniach g??bokiego roz?adowania mog? ulec nieodwracalnemu uszkodzeniu, niektóre (np. Exide-GEL) wytrzymuj? nawet 4 tygodnie.

Po g??bokim roz?adowaniu akumulator powinien by? ?adowany przez min. 48 godzin napi?ciem 14,1-14,4V przy czym nale?y wy??czy? wszystkie zb?dne odbiorniki pr?du a sta?e odbiorniki pr?du uwzgl?dni? w obliczeniach pr?du ?adowania.

Samoroz?adowanie

Akumulatory kwasowe niestety podlegaj? samoroz?adowaniu - zwykle ok 0,1% (Exide-Gel) pojemno?ci baterii dziennie przy niskich (20-25°C) do nawet 0,7% przy wysokich (35°C) temperaturach otoczenia.

Oznacza to, ?e szczególnie latem akumulator jest nara?ony na szybkie roz?adowanie - zaleca si? do?adowywa? go raz w miesi?cu.

Generalnie przed d?ugim postojem pojazdu nale?y akumulator na?adowa? do pe?na i od??czy? przewód "+" od akumulatora.

Lista kontrolna przy awarii akumulatora

Wi?kszo?? typowych uszkodze? sieci elektrycznej pojazdu mo?na wykry? i usun?? samemu. Przy problemach nale?y sprawdzi?:

• czy nie jest zbyt niskie napi?cie na akumulatorze w czasie ?adowania (poni?ej 14,1V)
• czy nie jest uszkodzony alternator/pr?dnica
• czy napi?cie ?adowania nie jest zbyt wysokie (powy?ej 14,4V) wskutek uszkodzenia regulatora ?adowania
• czy pasek klinowy nap?du alternatora/pr?dnicy nie jest lu?ny
• czy zaciski pod??czeniowe przewodów nie s? utlenione, brudne lub lu?ne
• czy nie s? uszkodzone odbiorniki pradu i nie pobieraj? zbyt du?ego pr?du i stale
• czy nie ma zwarcia w sieci pojazdu
• czy nie ma przebu? w sieci pojazdu

Sprawdzenie stanu akumulatora najlepiej przeprowadzi? w stane spoczynku w opisany poni?ej sposób.

Pomiar napi?cia spoczynkowego

Pomiar napi?cia spoczynkowego jest prostym a jednocze?nie u?ytecznym sposobem stwierdzenia stanu akumulatora. Pod poj?ciem "napi?cia spoczynkowego" rozumie si? napi?cie na akumulatorze w stanie spoczynku tj gdy nie jest z niego pobierany ani do niego doprowadzany ?aden pr?d. Pomiar powinien by? przeprowadzony nie wcze?niej ni? po 24 godzinach od ostatniego ?adowania. Po na?adowaniu a przed pomiarem nie wolno równie? obci??a? akumulatora (pobiera? pr?du).

Rozbudowa sieci pok?adowej

Je?li zachodzi konieczno?? rozbudowy sieci elektrycznej pojazdu i do?o?enia drugiego akumulatora obowi?zuj? nast?puj?ce regu?y ogólne:

Informacje na podstawie materia?ów firmy EXIDE